Kosmosetik Bizitzara. Zientziaren eta Artearen artean Carlos Briones eta Gustavo A. Schwartz
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
Maiatzaren 15ean, asteartea, 19:30ean, Zarautzko Antoniano Aretoan izango dugu Bertsozientzia saioa, "Jakinduriek mundue erreko dau", hiru zientzialari eta bi bertsolari eszenatoki berean bilduko dituena.
Zientziak eta bertsolaritzak berriz ere bat egingo dute Bertsozientziaren laugarren edizioan. Ekimenak itxuraz elkarrengandik urrun dauden bi diziplina elkartu nahi ditu, eta Gipuzkoan izango da lehen aldiz.
Hauek dira ekimenaren antolatzaileak: DIPC (Donostia International Physics Center), UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedra, ZarautzOn elkartea, Bergarako Laboratorium Museoa, Lemniskata Goierriko Zientzia Sare Herrikoia eta Bergarako, Ordiziako eta Zarautzeko udalak. Saioak maiatzaren 15ean, 17an eta 25ean izango dira, Zarautzen, Bergaran eta Ordizian, hurrenez hurren.
"Jakinduriek mundue erreko dau" izenburupean, hiru zientzialari eta bi bertsolari bilduko dituzte emanaldiek eszenatoki berean, hain desberdinak diren bi unibertso (zientzia eta bertsolaritza) elkartzeko, haien mugak gainditzeko eta publiko berrietara iristeko. Zientzialari bakoitzak 10 minutuz hitz egingo du eta, gaiak aurkeztu ondoren, bertsolariek zientzialariaren hipotesiak biltzen dituen bertso bat inprobisatu beharko dute.
Zarautzeko saioan bertsolariak Maialen Lujanbio eta Aitor Sarriegi izango dira, eta zientzialariak Ainara Sangroniz, Felix Zubia eta Josu López Gazpio. Anjel Alkain aktore eta umoristak izango da hiru saioetako zeremonia-maisua, eta emanaldiak dinamizatzeaz eta bertaratzen direnen partaidetza sustatzeaz arduratuko da.
Sarrera doakoa.
2018ko maiatzaren 15ean, 19:30ean, Zarautzko Antoniano Aretoak Bertsozientzia saioa hartu zuen: "Jakinduriek mundue erreko dau". Zientzia eta bertsolaritza uztartzen dituen ekimen honen laugarren edizioa izan zen, eta Gipuzkoan lehen aldiz egin zen. DIPCek, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak, ZarautzOnek, Bergarako Laboratorium Museoak, Lemniskata Goierriko Zientzia Sare Herrikoiak eta Bergarako, Ordiziako eta Zarautzeko udalek antolatu zuten; zikloak, gainera, beste bi saio izan zituen: maiatzaren 17an Bergaran eta 25ean Ordizian. Anjel Alkain aktore eta umoristak izan zen zeremonia-maisua.
Gaua ZarautzOnen ohiko liburu-zozketarekin eta Anjel Alkainen aurkezpenarekin hasi zen. Ondoren, hiru zientzialarik eta bi bertsolarik eszenatokia partekatu zuten: zientzialari bakoitzak 10 minutuz hitz egin zuen eta, hitzaldi bakoitzaren ondoren, Maialen Lujanbio eta Aitor Sarriegi bertsolariek adierazitakoaren inguruko bertsoak inprobisatu zituzten. Amaitzeko, publikoak galdera-joko batean parte hartu zuen, txartel berde eta gorriekin, eta jokoan amaiera arte jarraitu zutenek liburu bat jaso zuten sari.
1. "Txin, txin, txin, txin: diruaren hotsa…", Ainara Sangroniz
Ainara Sangronizek txanponetatik eta diru-paperetatik abiatu zen polimeroez hitz egiteko, molekula erraldoiez: urak 18 g/mol ditu eta kafeinak 194 g/mol, baina polimero batek 50.000 eta 1.000.000 g/mol artean izan ditzake, eta unitate errepikakor baten errepikapenez osatzen da. Aplikazio oso ugari dituztela gogoratu zuen, ontzietatik hasi eta automobilgintzaraino, aeronautikaraino, energia berriztagarrietaraino edo sendagaietaraino.
Bere hitzaldiaren ardatza polimerozko diru-paperak izan ziren (polipropilenozkoak), Australiaren adibidearekin, eta paperezkoen aldean dituzten abantailak: iraunkorragoak, garbiagoak eta seguruagoak dira, eta birziklatu daitezke. "Iraunkorra" "suntsiezina" ote den galdetu zuen, eta horrelako diru-paper bati egiten zaizkion probak errepasatu zituen (ura, azido nitrikoa, nitrogeno likidoa, garbigailua, mikrouhin-labea, sua…). Gogoratu zuen, halaber, paperezko diru-papera konpontzeko erabiltzen den zeloa ere polimeroa dela. Garbitasunari dagokionez, paperezko diru-paperetan gera daitezkeen droga-aztarnak (kokaina, anfetamina-deribatuak edo opiazeoak) eta mikroorganismoak aipatu zituen, polimerozkoa garbiagoa dela azpimarratuz. Ondorio gisa, polimeroak makromolekula erraldoiak direla eta aplikazio ugari dituztela esan zuen, eta polimerozko diru-papera iraunkorragoa, garbiagoa eta birziklagarria dela.
2. "Antibiotiko guztiei erresistentzia dieten bakterioak. Heriotzaren atean", Felix Zubia
Felix Zubiak antibiotikoekiko erresistentziaren arazoa landu zuen. Bakterioen eta birusen arteko aldea azaldu eta penizilinaren aurkikuntza gogoratu ondoren, bakterio erresistenteak nola sortzen diren azaldu zuen: bakterioak aldatu egiten dira, eta antibiotikoei erantzuteari uzten diote hainbat mekanismoren bidez, hala nola sendagaia kanporatuz, sartzea eragotziz, entzimen bidez desaktibatuz edo sendagaiak jotzen duen xedea aldatuz. Antibiotiko-klase berri bat agertu gabe 30 urte inguru zeramatzatela adierazi zuen, eta arazoari aurre egiten ez bazaio 2050erako 10 milioi heriotza eragin litzakeela.
Erresistentziak nola zabaltzen diren eta zerk laguntzen duen azaldu zuen: antibiotikoak gehiegi errezetatzea, tratamenduak bukatu gabe uztea, abeltzaintzan erabiltzea, ospitaleetan eta osasun-zentroetan infekzioen kontrol nahikorik ez izatea, higiene eza eta antibiotiko berririk ez egotea. Antibiotikoen erabilera desegokia nabarmendu zuen eta, infekzioen aurrean, prebentzioa, higienetik hasita, esaterako eskuak garbituz.
3. "Burua galtzen denean…", Josu López Gazpio
Josu López Gazpiok galdera bitxia egin zuen: zer gertatzen da burua galtzen denean? Mike-ren kasutik abiatu zen, Fruitako (Colorado) oilasko buru gabearen kasutik, moztu ostean bizirik jarraitu baitzuen, eta hegaztiaren anatomiari erreparatu zion zergatik gertatu zitekeen azaltzeko. Ondoren, Frantziako Iraultzara eta gilotinara jo zuen: moztutako buru batek kontzientzia denbora batez gordetzen ote duen galdetu zuen. Egungo ikerketak ere aipatu zituen, hala nola arratoiekin egindako azterlan bat, buruaren ebakiaren ondoren kontzientzia galtzeko zenbat denbora behar den neurtu zuena, eta "heriotzaren uhina". Amaitzeko, transplanteez hitz egin zuen, bihotzetik buru bat transplantatzeko proiekturaino, eta aurrekari gisa animaliekin egindako esperimentuak ekarri zituen gogora.
Hona hemen ekitaldiaren argazki batzuk:
Maialen Lujanbio · Bertsolaria. Arte Ederretan lizentziatua eta gidoilaria.
Aitor Sarriegi · Bertsolaria. Informatika-ingeniaria eta matematika-irakaslea.
Ainara Sangroniz · Zientzialaria. Kimikaria eta UPV/EHUko Polymat Institutuko ikertzailea.
Felix Zubia · Zientzialaria. Medikuntzan lizentziatua eta Donostia Unibertsitate Ospitaleko irakaslea.
Josu López Gazpio · Zientzialaria. Kimikan doktorea eta UEUko Kimika Saileko koordinatzailea.
Anjel Alkain · Aurkezlea. Aktorea eta umorista.
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
XII. edizioa
Data: 2026ko azaroaren 24a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo aretoa
Gonbidatu nagusia: Xabier Eizagirre, BasqueScout VFX-ren sortzailea
Data: Azaroak 20-21
Ostiralean 09.00-14.00 eta 16.00-19.00
Larunbatean 10.00-14.00 eta 16.00-20.00
Lekua: Zarauzko Malekoian, Dama ondoan
info@kuantika.eus edo 945 180 736