Espai en Blanc: gaixotasuna eta botere terapeutikoa
Asteartean, 2015eko urriaren 20an, arratsaldeko 7:30ean, Zarauzko Antoniano Aretoan
Arreta mediku edo klinikoaz haratago, botere terapeutikoaz hitz egiteak gaixotasuna eta egonezina esparru politikoan kokatzen ditu. Terapiak ez dira bakarrik praktika leungarri batzuk, baizik eta gaur egun boterea guregan ezartzen den moduaz mintzo dira. Botere erabilera horrek ez du helburu bezala normaltasuna, baizik eta bere ahultasuna kudeatzen duen indibiduo autonomo baten ekoizpena, egonezinaren politizazioa galeraziz horrela. Baina zinez zer esan nahi du gaizki egotea? Zer gertatzen zaigu gaixotzen garenean? Testu filosofiko eta biografiko baten erdibidean, Hijos de la noche liburuan, Santiago López Petitek galdera hauetan sakontzen du, ondorioztatzeko, anomalia bezala, hau da, gaixotzen gaituen bizitza honekin bat ez gatozen heinean geure burua asumitzen badugu bakarrik, egin ahal dugula gure bizi-gogoaz desafio bat. Horrela aurki dezake egonezin kolektiboak erantzun politiko bat, guztiei irekia eta anonimoen aurpegian adierazten den minaren indarraz mugitua dena. Espai en Blanc eta El Pressentiment-en laguntzaz honen erantzunaren lehen lerroak gauzatzen ari dira behar bada, oraindik mihimotz, modu kolektibo batean bakarrik artikula daitezkeen erantzunak alegia.
#AstearteOn-ean Gaixotasuna eta Botere Terapeutikoaren inguruan jardun genuen Espai En Blanc-eko kideekin
Gurekin izan genituen Santiago López Petit, Pepe Rovira eta Ekhi Lopetegi, Bartzelonako Espai en Blanc kolektiboko kideak.
Botere terapeutikoa eta gaixotasuna
Diagnostikoa: gizarte gaixoa eta mobilizatua
Haien analisiaren abiapuntua hauxe da: aro globalaren ezaugarri nagusia errealitatea eta kapitalismoa bat etortzea da; hau da, kapitaletik «kanpoko» espaziorik ez dagoela.
Esparru honetan, bizitzea ez da datu objektibo bat, subjektiboa den zerbait baizik: bizitzea gure bizitza propioa kudeatzea da. «Mobilizazio global» honek egiturazko egonezina sortzen du: egonezin soziala ez-ahalmen horren izena da, errealitatearen baldintza berrien aurrean erresistentzia komun eta liberatzaile bat adierazteko ezintasunarena, hain zuzen.
Botere terapeutikoa: sendatu gabe gobernatzea
Kontzeptu nagusia hauxe da: politika bizitzaren kudeaketa denean, boterea botere terapeutiko bihurtzen da, egonezina bideratzen saiatzen dena.
Botere honek logika oso zehatza du: bere esku-hartzeak ez du sendatzea bilatuko, baizik eta prebenitzea, arriskuak ebaluatzea, gaitasunak aztertzea eta, batez ere, kasu bakoitza berezitasun gisa tratatzea. Hori da boterea egikaritzeko modu terapeutikoaren sekretua.
Funtsezkoena haren funtzio politikoa da: terapiak ez dira jardun aringarri hutsak, botereak gaur egun gure gain eragiteko duen moduaren barruan daude erabat. Boterearen egikaritze horren helburua ez da hainbeste normalizazioa, baizik eta bere ahultasun propioa kudeatuko duen subjektu autonomo bat ekoiztea, egonezinaren politizazio orori bidea ixten dion bitartean.
Gaixotasuna sintoma politiko gisa
Espai en Blanc-entzat, gaur egungo patologiak ez dira kasualitatea. Hemendik sortzen dira gaur egun gureak diren patologia guztiak: depresioa, antsietatea, paniko-egoerak. Egonezina gure bizitzaren jabe izateko ezintasunetik sortzen da, etengabeko mobilizazio honen aurka erresistentzia komun eta liberatzaile bat adierazteko ezintasunetik.
Mobilizazioak funtziona dezan, egonezin sozial hori bideratu egin behar da, eta bideratze horrek bere baliogabetze politikoa dakar. Egonezinaren dimentsio kolektibo orok ezabatuta egon behar du: egonezin soziala kontu pertsonal gisa bideratuko da.
Kasurik muturrekoena kartzelarekin ilustratzen dute: kartzela terapeutikoan, bizitza bat itxi ez ezik, esku-hartze batek kolonizatu ere egiten du, alderdirik intimoeneraino iritsiz; bertan, harreman pertsonalak eta familiarrak tresna terapeutikotzat hartzen dira.
Apustua: egonezina politizatzea
Diagnostiko honen aurrean, Espai en Blanc-ek irteera arriskutsu bat proposatzen du: nahitaez politika terapiara hurbiltzera behartuta bagaude, orduan terapiatik beretik askatuko den politika-terapia bat pentsatu behar da, horizonte terapeutikotik haratago joz.
Gaixoen Kolektibo Sozialistaren (SPK) leloa berreskuratzen dute: «gaixotasuna arma bihurtu», mobilizazio globalaren etena eta sufrimendu kolektiboaren politizazioa pentsatzeko norabide gisa.
Laburbilduz, Espai en Blanc-ek ohiko logika alderantzikatzen du: gaixotasuna ez da kudeaketa klinikoa behar duen arazo indibidual bat, kapitalismo garaikidearen bizi ezintasuna agerian uzten duen sintoma politiko bat baizik; eta terapiak, neurri handi batean, egonezin hori erresistentzia kolektibo bihur dadin eragozten duten gobernu-mekanismoak dira.
Hitzaldia argazkitan
El Pressentiment
15M mugimenduaren ondorioz, agerian geratu zen «Politikoaren impassea» (El impasse de lo político) testuan jada susmatzen zutena: nolabaiteko «egiaren ordua» zetorrela antzematen zen, eta egungo egoerak apustu praktikoagoa eskatzen zuela, teorikoa baino gehiago. Horregatik sortu zen El Pressentiment. EP «agitazio-orri» bat da, errealitatean modu zuzenagoan esku hartu nahi duena. Jakina, horrek gaur egun agitazio-orri bat zer den pentsatzea dakar, helburua ez baita «masak mobilizatzeko» propaganda politikoa egitea, baizik eta orri zuri batean «Pressentiments» (susmoak/aurre-sentipenak) deitzen dutena islatzea, posizio bat har dezagun. Eta horrek honako hau dakar:
- inguratzen gaituen zarata etetea,
- harrapatzen gaituzten identitateak hustea, eta
- egun orokorrean gertatzen diren politizazio ugariak artikulatzea.

Espai en Blanc
Espai en Blanc pertsona talde baten apustu kolektiboa da, gogoeta berriro erakargarri egitea helburu duena. Hau da, errealitatean zulo bat ireki, ez dena definitzen dakienagatik, baizik eta ez dakienagatik. Aktibismo eta akademia, diskurtso eta ekintza, ideia eta esperimentazioren artean irekitzen da zulo hau. Horrexegatik da aldi berean apustu filosofiko eta politikoa. 2015aren amaieran Espai en Blanc oraindik existitzen da. Badira 12 urte zuloak irekitzen errealitatean, arnasa hartu ahal izateko. Kontzeptuak, idatziak, topaketak, txostenak, filmeak, ikerketak, argitalpenak… hauek dira Espai en Blanc taldeak pentsatu eta esperimentatu dituen material batzuk.
Espai en Blanc 2003an Bartzelonan jaio zen apustu filosofiko-politiko kolektibo gisa, helburu argi batekin: «pentsamendua berriz ere zirraragarri egitea». Zer esan nahi du horrek? Funtsean, EBren asmoa ez dela ezagutza ekoiztea (terminoaren zentzu akademikoenean), baizik eta dakigun horrekin neurtzea bere burua. Horregatik, apustu hau aldi berean esperimentala eta erradikalki politikoa da.
EBren ibilbidea luzea da eta hainbat esku-hartze motaz osatuta dago: topaketak, hitzaldiak, idatziak, argitalpenak… Elementurik ikusgarriena eta nagusia, agian, izen bereko aldizkaria izan da: ESPAI EN BLANC – Bizitza iraultzeko materialak (Materiales para la subversión de la vida). Argitaratu dituzten liburukiei jarritako izenburuen artean daude, adibidez: «Bizitza eta politika», «Anonimotasunaren indarra», «Pentsamenduaren borroka» edota «Politikoaren impassea». «Gizarte terapeutikoa» da horietako bat.
Kolektiboak argitaratzen dituen liburukien asmoa ez da gure bizitza pentsatzeko materialak zabaltzea baino, bizitza hori eraldatzeko helburuarekin, aldizkariaren azpitituluak dioen bezala (zentzu horretan, pentsamendu gorpuztua eta kokatua da), bai eta inguratzen gaituen errealitatea pentsatzea ere, hari zuloak egiteko helburuarekin. Bide bikoitz hori bizitzaren eta pentsamenduaren politizazioa besterik ez da (horizonte emantzipatzailerik gabeko testuinguru postmoderno honetan, non langile klasea desartikulatua izan den eta pentsamendu kritikoa oinarririk gabe geratu den).
«Kontzientzia»: ZarautzOn-en oroigarria hizlarientzat
ZarautzOn-ek Erik Aranburu zarauztar artista gazteak egindako litografia bat oparitzen die bere hizlariei. 2/15 alea Arantzazu Lizartzari eman zitzaion.
Zainketa aringarriak Lehen Arretan: zer jarri behar da erdigunean?
Bizitzaren amaiera bezalako gai sentikor bat poesiaz janzteko eta hain esaldi dotorez uztartzeko erakutsi zuen trebezia benetan bikaina izan zen.
Bisita gidatuak
Hitzaldiak
Notiziak
Solasaldiak Koronavirus garaian
Tailerrak
Zineforum
















