Kosmosetik Bizitzara. Zientziaren eta Artearen artean Carlos Briones eta Gustavo A. Schwartz
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
Medikuntzari ezarritako bioteknologia gehienok arazorik gabe onartzen dugu, baina gure elikagaiei ezarritako hobekuntza bioteknologikoa ez dugu hain erraz onartzen. Laboreen hobekuntza genetikoaren ikuspuntu zabal batetik abiatuta, labore transgenikoa zer den saiatuko gara adierazten. Nekazaritza jasangarriaren ikuspuntutik aztertuko dugu labore transgenikoen eragina gizaki eta ingurumenean, gaur egun, gai honetaz gizartean dugun eztabaidan iritzi bat osatzeko datu sorta xume bat izan dezagun.
Gure hizlariak, laborantza ekologikoari buruz zera argitzen digu, lurgunea asko hobetzen duela zalantzarik gabe, benetan onuragarria alde onetatik baina etekina % 30 gutxiago izan daitekeela nekazaritza tradizionalarekin alderatuz. Honek esan nahi du lursail gehigarri hori beharko genukeela ekoizpen berbera lortzeko. Eta oso konplikatua zaigu jakitea nondik atera behar dugun lursail estra hori. Deforestazioa ez da soluzio ekologikoa ez eta jasangarria. Guzti honetaz hitz egingo dugu datorren asteazkenean Zarauzko Antoniano Aretoan.
Hizlaria: Mertxe de Renobales.
Asteazkena, maiatzaren 3a, arratsaldeko 7:30ean Zarauzko Antoniano aretoan. Sarrera doakoa.
2017ko maiatzaren 3an, asteazkena, Zarauzko Antoniano Aretoan, Mertxe de Renobales EHUko Biokimikako katedradunak "Bioteknologia, nekazaritza eta jasangarritasuna" hitzaldia eskaini zuen.
1. Sarrera eta iraunkortasunaren kontzeptua
Hitzaldiaren hasieran, FAOren iraupen- edo iraunkortasun-definizioa hartu zen oinarri gisa (baliabideen erabilera eraginkorra, baliabide naturalen babesa, ongizate soziala eta erresilientzia). Nekazaritzak eta bioteknologiak erronka horietan duten papera aztertu zen.
2. Nekazaritzako hobekuntza genetikoaren historia
Transgenikoen eztabaidan sakondu aurretik, hizlariak gogorarazi zuen gizakiak milaka urtetan zehar landareak eta elikagaiak aldatu dituela (hazketa selektiboa, injertoak, mutazioak, eta erradiazio gama bidezko teknikak edo espazio-misioetako esperimentuak). Gaur egun jaten ditugun barazki, fruta eta zereal asko (hala nola arto modernoa edo azaloreak) antzinako espezie basatien aldean erabat eraldatuta daude.
3. Nola egiten dira landare transgenikoak?
Ingeniaritza genetikoak aukera ematen du gene zehatz bat beste organismo batetik sartzeko (adibidez, bakterioetatik abiatuta) landare baten ezaugarriak hobetzeko. Prozesu honek kontrol eta ebaluazio zorrotzak gainditu behar ditu merkaturatu aurretik (segurtasuna, toxikotasunik ez izatea, eta alergiak ekiditea).
4. Onurak eta erronkak
Alde batetik, onurak azaldu ziren: intsektizida kimikoen erabileraren murrizketa (izurriteekiko erresistenteak diren landareei esker) edo biofortifikazioa (adibidez, Arroz Doratua, garapen bidean dauden herrialdeetan A bitaminaren gabeziak eragindako itsutasunari aurre egiteko). Beste alde batetik, herbiziden (glifosatoa, adibidez) erabilera masiboarekin lotutako arazoak eta erresistenteak diren belar txarren agerpena landu ziren.
5. Eztabaida soziala, politikoa eta multinazionalak
Hizlariak azpimarratu zuen transgenikoen inguruko eztabaida ez dela soilik zientifikoa, baizik eta politikoki eta ekonomikoki baldintzatuta dagoela. Multinazionalek patenteen bidez merkatuaren kontrol handia izateak eta gizartean sortzen den beldurrak (ekologisten jarrerak eta informazioaren kudeaketak) kontrajarritako jarrerak elikatzen dituzte Europaren eta Ameriketako Estatu Batuen artean.
6. Ondorioa
Munduko biztanleriaren hazkundea eta hiri-garapena kontuan hartuta, ezinbestekoa da tresna teknologiko guztiak (agroekologia eta bioteknologia batera) erabiltzea elikadura bermatze aldera, betiere onurak herritar guztien eta herrialde garatu zein garatugabeen onerako direla ziurtatuz.
Jarraian, hitzaldi osoaren bideoa.
Hona hemen ekitaldiaren argazki batzuk:

Mertxe de Renobales Scheifler, Biokimikako katedraduna (EHU). Bilbon jaioa, 1948an; Zientzia Kimikoetan lizentziatua (Bilboko Unibertsitatea, 1975) eta Biokimikan doktorea (Nevadako Unibertsitatea, Reno, 1979). Ikertzaile eta irakasle aritu zen 13 urtez Estatu Batuetako hainbat unibertsitatetan. Euskal Herrira itzultzean, Inasmet Fundazioko Bioteknologia saileko arduradun aritu zen bi urtez. Ondoren, Euskal Herriko Unibertsitateko Farmazia Fakultateko Biokimika katedradun gisa hasi zen. Laurogei argitalpen zientifikotik gora islatzen da bere ikerketa lana, orokorrean lipidoei buruz.
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
XII. edizioa
Data: 2026ko azaroaren 24a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo aretoa
Gonbidatu nagusia: Xabier Eizagirre, BasqueScout VFX-ren sortzailea
Data: Azaroak 20-21
Ostiralean 09.00-14.00 eta 16.00-19.00
Larunbatean 10.00-14.00 eta 16.00-20.00
Lekua: Zarauzko Malekoian, Dama ondoan
info@kuantika.eus edo 945 180 736