"Adimen Artifiziala babesgabeko gizarte baten aurrean"

Datorren astelehenean, maiatzaren 25ean, aurreko ekitaldian bezala (Osasuna eta Komunitatea), sarean izango gara Koronabirus garaietako Solasaldiekin jarraitzeko.

Gaur, ZarautzOn-eko gure leihoa irekiko dugu Adimen Artifizialaren eta Big Dataren mundu ezezagunean murgiltzeko; askoren ahoan dabilen terminoa da, baina… Benetan al dakigu zer esan nahi duen? Ezagutzen al dugu Adimen Artifizialarekin duen harremana eta horrek guretzat guztiontzat dakarrena? Jabetzen al gara sistema horien ezarpenak gure bizitzan izan dezakeen eraginaz eta zein den datu hauen erabilera pribatuaren muga etikoa? Zer eskain diezaguke Adimen Artifizialak koronabirus garai hauetan? Nolako eragin ekonomikoa sortzen ari da, eta sortuko du etorkizunean, Adimen Artifizialak?

Gai horietako batzuk argitzen saiatzeko, gurekin dugu Xabier Uribe-Etxebarria. Pertsona etengabeko prestakuntzan dagoena eta hainbat unibertsitatetan (MIT, Harvard…) master batzuen jabe dena; gaur egun arkitektura ikasten ari da. Anboto Group-en sortzailea —munduko startup onena Innovate! 2010 nazioarteko lehiaketaren arabera—, Sherpa sortu zuen 2012an, giza gaitasunak areagotzeko adimen artifiziala aplikatzeko helburuarekin. Sherpa.ai munduko 10 enpresa berritzaileenetako bat da AAren arloan, eta 2019an Tom Gruberekin (Siriren sortzailea eta Apple-ko kide ohia) akordio batera iritsi zen Sherpan sartzeko. Azkenaldian, Sherpa.ai-k Osakidetzarekin kolaboratu du Euskadiko pandemiaren bilakaera identifikatzen duen aplikazio bat garatzen, ZIUetako oheen beharra aurreikusteko.

Lorena Fernández, ingeniari informatikoa eta informazioaren segurtasunean masterduna. Gaur egun, Deustuko Unibertsitateko nortasun digitaleko zuzendaria da. Europako Batzordeko "H2020 Expert Group to update and expand Gendered Innovations/Innovation through Gender" aditu-taldeko kidea, Adimen Artifizialean genero-ikuspegia ez txertatzearen eragina aztertzeko. Doce Miradas taldeko kidea da; gizarte desberdin bat imajinatzen duten eta emakume zein gizonentzako gune komun, bidezkoago eta orekatuago bat aldarrikatzen duten ameslariz osatutako taldea (2018ko Euskal Kazetaritza Saria, Kazetaritza Digitalaren modalitatean).

Alberto Bellék, IDG Research-eko analistak, Computerworld aldizkarian hilabete honetan bertan zioen: "Koronabirus ondorengo munduan, negozioen erronkak adimen artifizialari dagokionez, ziurgabetasun testuinguruetan eskaera aurreikustean, langileen eta baliabideen kudeaketa optimoan eta estrategia komertzialen birmoldaketan zentratuko dira". Nolakoa izango da laneko "normaltasun" berri hau?

Gainera, errealitate birtual murgiltzailearekin, teletransportazio birtualarekin edota zaintzan, harreman publikoetan eta garapen afektiboan jardungo duten errealitate birtualeko gizakiekin ohituko gara… Errealitate birtual horiek pertsonak dira, eskubideak eta erantzukizunak dituzte; autonomoak dira ala mendekoak? Norengandik? Elkarteak osatuko al dituzte? Ideologia transmititzeko edota kultura eta zibilizazioen nagusitasuna erreproduzitzeko tresna bihurtuko al dira? Galderaz hasi gara eta galderaz amaitzen dugu…

Bideoa eta podcasta

Hona hemen solasaldi osoaren bideoa eta podcasta.

La entrada <b>Solasaldiak koronabirus garaian III</b> se publicó primero en zarautzOn.

Osasuna eta Komunitatea, gainera datorkiguna!  

Covid 19k eragindako pandemia egundoko erronka bilakatu da gure ulermen eta erreakzio gaitasunentzat. Gure emozioak eragin ditu, bai banakakoak baita kolektiboak ere, eta etorkizunean gure jokabide indibidualak eta sozialak baldintzatuko ditu. Egun batetik bestera gertatutako aldaketak harriduraz jasotzen ari gara, eta kosta egiten zaigu aldaketa hauek identifikatzea. Etengabe entzuten dugu "hemendik denok batera irtengo gara" eslogana, eta aldi berean banandu egiten gaituzte, urruntze soziala eskatzen digute denok garelako kutsatzaile eta kutsatu izatearen susmagarri baita osasun sistemari bere jarduna oztopatzearen susmagarri ere.

Komunitatea berreskuratu dugu, edo hobeto esanda, berriz ere garrantzitsua iruditu zaigu aintzat izatea komunitatea, auzoa, bizilagunak. Gure bizikideak gogoan ditugu eta lehen "egun on" bat soilik esaten genion auzokidearekin hitz egiten hasi gara lehenengo aldiz. Gure udalerri askotan boluntariotzako ekimenak sortu dira bakarrik bizi diren edo adineko pertsonei laguntzeko. Elikagai bankurako eskariek gora egin dute. Egoera honetan protagonismo handia hartzen dute gure elkarrizketetan eta pentsamenduetan batetik osasunak eta bestetik beldurrak; geldialdiaren ondorioz datorkigun etorkizun hurbilak eragindako ziurgabetasuna eta egoera ekonomikoak sortutako beldurra.

Botereak hartutako erabakiei men egitera bultzatzen gaitu beldurrak eta ahulenen artean errudunak bilatzera garamatza guk zentzuz eta lasai analisatzeko dugun gaitasuna galduaraziz.  Irtenbidea komunitatera itzultzean datza, eta horrela egiten dugu edozein prozesu sozialen bihotzean eraikita daukagun pertsonen arteko ezinbesteko konfiantza-harremanetara bueltatuz.

BPGa pertsonen eta sozietateen aberastasunaren adierazle bakar gisa erabiltzera ohitu gara. Egia da aberastasun soziala sortu behar dela enpresetatik eta erakundeetatik, baina gizarte kohesioa gogoan izango duten beste adierazle batzuk ere sartu behar ditugu, kohesio hau zentzu integralean ulertuta eta hainbat faktore barne hartuz, hala nola osasun maila, birbanaketa, aukera berdintasuna, pobreziaren eta bazterketa sozialaren aurkako borroka, egonkortasuna, eskubideen babesa …Gure ustez, esparru horietan planteatu daiteke komunitate batean ezarri beharreko osasun publiko zein gizarte zerbitzu eredu batekiko ikuspegi aurrerakoia.          

Eta horri buruz hitz egiteko, datorren maiatzaren 12an, ZarautzOn-en berriz ere eskuzabaltasunez lagunduko gaituzten bi gonbidatu izango ditugu. Biak adituak gaurko gaiaren inguruan eta gizatasun eta profesionalitate handikoak. Gaurkoan, bizi nahi dugun etorkizun hori eraikitzeko herritarren kontzientzia sortzen lagunduko digute.

Bideoa eta podcasta

Hona hemen solasaldi osoaren bideoa eta podcasta.

La entrada <b>Solasaldiak koronabirus garaian II</b> se publicó primero en zarautzOn.

Covid 19:

Kolpea Estatu Sozial eta Demokratikoarentzat

Datorren asteartean, apirilak 21, ez gara gure Antoniano Aretoan izango, konfinatuta gaudelako. Baina gure sareko beste puntu batean izango gara: INTERNETen. Hori izango da gure hitzaldi aretoa eta, ohi dugun bezala, gurekin izateko gonbidapena luzatu diegu bi hizlari bikaini —gure herrikideak, gainera— eta baita gure hitzaldi areto birtualera hurbildu nahi duzuen guztioi ere…

Felix Zubia, Donostiako Ospitaleko ZIU medikua

Juanjo Álvarez, Nazioarteko Zuzenbide Pribatuko katedraduna EHUn

Koronabirusaren pandemiarekin bizi dugun asaldura sozial eta erronka global honetan, bere gordintasun guztiarekin planteatzen da Askatasuna eta Segurtasuna binomioan dugun oreka haustea. 2001eko irailaren 11ko atentatuek aldatu zuten binomioa, eta susmagarri bihurtu zituzten magrebtarrak eta praktikante musulmanak. Kontrol oso gogorrak ezarri dizkigute aireportuetan, batzuetan umiliagarriak izateagatik onartezinak direnak. Ukaezina dirudi urruntze soziala transmisio birikoa mozteko aldarte ona dela. Baina "Noeren kutxak" deiturikoak martxan jartzean, tuberkulosiaz edo legenarrez kutsatutako gaixoak konfinatzeko lazaretoak bilakatu daitezke, sarritan tratamendu zentro baino gehiago espetxe gisa funtzionatu zutenak.

ZarautzOn-en herritar aske eta arduratsu gisa aritu gaitezen laguntzeko egiten dugu lan. Gure jokabidea agintarien agindu eta jarraibideek bakarrik gida ez dezaten. Beren osasuna eta herrikideena zaintzeko erabakiak hartzeko gai diren herritarrengan sinesten dugu, uneoro, edonon.

Hori lortzeko informazio argia behar dugu, informazio fidagarria. Baina gaur egun iristen zaizkigun datuak, irizpideak eta jarraibideak, erakundeetatik eta komunikabideek eskaintzen dizkigutenak, zalantzagarriak dira, gehiegi aldatzen dira eta desberdinak dira estatuko, autonomia-erkidegoetako edo udaletako agintariengandik datozen arabera. Osasun publikoko arduradunen edo esparru ekonomikoetako arduradunen orientabideak ere desberdinak dira.

Hona hemen herritarrok geure buruari egiten dizkiogun galdera batzuk… tratamendu berriak, konfinamendua, hartutako neurriak, etxeko atxiloaldia, beldurrak, herritarren kontrola, Asiako eraginkortasuna, herritarren arteko errespetua, BELDURRA…

Segurtasunaren izenean, ASKATASUNAK konfinatu behar al ditugu?

Osasunaren ikuspegitik:

– Zein da tratamendu berriak jasotzeko egutegia eta denbora-muga?

– Pertsona konfinatuak garen aldetik, gure konfinamenduaren horizontea non kokatzen den jakin behar dugu, egiten ari garen bizitzako uko-egite pertsonal, sozial eta ekonomikoei zentzua emateko.

– Zein neurri dira beharrezkoak eta eraginkorrak osasunaren ikuspegitik?

Herritarren segurtasunaren eta askatasunaren ikuspegitik:

– Beharrezkoa al da bizitzen ari garen etxeko atxilotzeari eustea?

– Zergatik dira hain desberdinak herrialde ezberdinetako xedapenak ariketa fisikoari, haurren bizitza sozialari eta ikastetxeen funtzionamenduari dagokienez?

– Beldurrak zuzendutako jokabideak ari da eragiten urruntze sozialak.  Nola murriztu dezakegu?

– Herritarron kontzientzia desagertzen ari den prozesua bizi dugu, bakoitzaren salbazio indibidualaren aurrean?

– Medikuak, osasun-langileak, gaixo kronikoak eta ezinduak kriminalizatzen ari gara. Denok al gara denontzat susmagarriak?

– Herritar oro kontrolatu al daiteke edozein leku eta unetan legezkotasun zalantzagarriko arau eta irizpideetara joz, bai fisikoki, bai bere edozein jarduketa edo komunikaziotan?

– Nola gorde dezakegu konfiantza erakundeengan, gure zaintzaileengan?

– Nola lagundu dezakegu herritarrok elkar errespetatu eta arduraz joka dezagun?

Gure gonbidatuak gertuko pertsonak eta ezagunak dira. Dedikazio sozial oparoa eta egiaztatua duten profesionalak dira.

Bertaratutakoekin solasaldirako eta elkarrizketarako proposatzen ditugun hainbat gai aipatuko ditugu.

Gure hausnarketa kokatzeko zenbait ekarpen:

Gaur, hogei urte geroago, desglobalizazioaz ari gara hitz egiten, hau da, estatuen barnera itzultzeaz. Itzulerako txartel batekin bidaiatu genuen. Mugetan harresiak altxatzen ditugu. Horrek zerikusi handia du iraultza teknologikoarekin, zerikusi handia du nazioarteko erronka handiekin.

Bizi dugun beste paradoxa bat demokrazia da. Inoiz baino demokrazia gehiago ditugu, eta, aldi berean, inoiz baino ahulagoak eta mehatxatuagoak dira. Esan digutenez, munduko bost pertsonatik hiru formalki halakotzat jotzen diren demokrazietan bizi dira gaur egun, eta, hala ere, herritarren artean asegabetasuna hazten ari dela ikusten dugu. Ikusten dugu demokraziek arazo asko dituztela nazioarteko erronka handiei aurre egiteko, eta erreakzio horiek baliatzen ari dira demokrazia zalantzan jartzen duten indarrak.

Deskubritu dugu dena lotuta dagoela: ingurumena, landa-eremuko bizitza, hiria, migrazioak, desberdintasuna, gatazka sozialak… ekintza ekologista, feminista eta baita klase-gatazkekin zerikusia duen guztia ere, hau da, desberdintasun sakonak eta indarkeria-erreakzioak areagotzen dituen lanaren hauskortasunarekin zerikusia duen guztia.

Hazten ari gara, baina desberdintasuna etengabe hazi da. Eta denok dakigu egonkortasunaren amaierak beldurra eta norantz garamatza? Bi termino erabat suntsitzaile identifikatzen ditugu: bata, desberdintasunarena, klima-aldaketarekin, erronka politiko handiekin, lan-munduarekin, teknologia berriekin oso lotuta dagoena. Eta bigarrena, beldurra.

Genetika giza genomatik abiatuta geldiezina dela ikusi dugu. Genomak aldatzeko teknika batzuk garatzen dira, baita zelulak manipulatzeko eta haien programen egitura bistaratzeko teknikak ere. Hori guztia biologia fisikoa bultzatzen ari da, eta grabitazio-uhinen eta Higgsen Bosoiaren ondoan, zalantzarik gabe, mendeko albiste handi bezala eraiki dira.

Beti legearen aurretik doan zientzia arautzea da behar duguna orain, logikoa den bezala.

Eta trans-humanismoaren etorkizuna? Filosofo eta teknologoek adimen artifizialaren erronkei buruzko elkarrizketa ireki dute. Hala dirudi.

Baina lehenengo egiaztapena da, hemen lehen mundukoa den gai bati heltzen diogula erabat, munduko milioika behartsuentzat ez dena, baztertuta geratzen direlarik.

Bigarren egiaztapena da teknologia, adimen artifiziala eta robotika apelatuak direla, eta trans humanismoa eta horren muturreko deribatu bat, pos-humanismoa, sostengatzen duen paketea osatzen dutela, makinarekin elkartzearen alde egiten duena.

Egiaztatzen dugu ere, halaber, makinak, gehiegizko datuak direla medio, manipulatu egin gaitzakela. Badirudi beharrezkoa dela guk gizakiok erabiltzen dugun arrazoibidearekin erabakiak hartzeko balioko duten hizkuntza-etiketa baloratiboekin lan egiten saiatzea.

Eta hor agertzen da, beste behin ere, beste elkarrizketa mota baten beharra, ez gizakien eta makinen artean, humanisten eta teknologoen artean baizik. Giza adimenak errealitateak ikasten dituelako, eta errealitatea ez delako sistema automatikoen bidez iristen zaizkigun datuetara murrizten, errealitate digitalizatu bat, erraztua, galderarik planteatzen ez duena.

Gure erronka: nola egingo dugu inoiz imajinatu gabeko erronka berri horiei heltzeko, deliberazio organoak eta elkarrizketa komunitateak eraikitzeko?Z

Segurtasunaren bila, askatasunak konfinatu behar al ditugu?

Bideoa eta podcasta

Hona hemen solasaldi osoaren bideoa eta podcasta.

La entrada <b>Solasaldiak koronabirus garaian I</b> se publicó primero en zarautzOn.