Kosmosetik Bizitzara. Zientziaren eta Artearen artean Carlos Briones eta Gustavo A. Schwartz
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
Apirilaren 17an, asteartea, 19:30ean, Zarauzko Antoniano Aretoan, "I+G+B: moda ala beharra?" hitzaldia izango dugu, Manu Olariagarekin, Teknaliako Berrikuntzarako estrategiaren zuzendariarekin.
Hitzaldi honetan ikerketaren, garapenaren eta berrikuntzaren inguruan hausnartuko dugu. Manu Olariagak I+G+B zertan datzan, dituen helburuak eta Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Sistemaren egitura eta gastuak azalduko dizkigu, Euskadin zer egiten dugun, berrikuntzaren eta lehiakortasunaren kontzeptuak eta gizarte-garapenerako faktoreak lehen eskutik azalduz.
Hitzaldiaren testuingurua
Non gastatu behar dugu gure dirua, aitonaren erretiro-pentsioan ala Aitziberren doktoretza-bekan?
Galdera honek duda asko ditu bere baitan. Ez dauka erantzun errazik, baina gizarte aurreratu eta bidezko batek bi beharrak asetu beharko lituzke. Diru publikoen banaketa ez da lan xamurra, baina horri buruzko eztabaida ez da foro honen helburua, beste nonbait begiratzea baizik. Zer egin beharko genuke gizartekideok, diru-sarrera gehiago sortzeko, gizartearen behar anitzak asetu asmoz?
Aurkezpen honetan gure herrialdeak lehiakortasuna hobetzeko lana egin behar duela proposatuko dugu, eta horretarako, geurea den euskal gizarte aurreratu eta "garesti" honek ezagutzan oinarrituriko ekonomiaren garapena izan behar du ardatz.
Hitzaldiak proposatzen duena
Sarrera doakoa.
2018ko apirilaren 17an, asteartean, Zarauzko Antoniano Aretoan "I+G+B: moda ala beharra?" hitzaldia izan genuen, Manu Olariagarekin, Teknaliako Berrikuntzarako estrategiaren zuzendariarekin.
1. Hasierako planteamendua
Olariagak hasiera-hasieratik erantzun zion izenburuko galderari: I+G+B politika herrialde baten politika ekonomikoaren parte da eta, beraz, bere aurrekontu-eztabaida politikoaren parte ere bai; ez da modako kontu hutsa. Funtsezko galdera, planteatu zuenez, zer gizarte mota nahi dugun da eta, oinarri horretatik abiatuta, zer eredu ekonomiko defendatzen dugun. Egungo ereduak hazkundea bilatzen du eta enpresen arteko lehia ezartzen du, baita lurraldeen artekoa ere, "lehiakortasuna" hitz gakoa izanik; baina bestelako ereduak ere badaude (adibidez, "dekrezimendua"), eta, horregatik, komeni litzateke gizarte gisa zein eredu aukeratzen dugun aurrez eztabaidatzea.
2. Lehiakortasuna, aberastasuna eta ekitatea
Azaldu zuen herrialde baten lehiakortasuna hobetzeak bere aberastasuna handitu nahi duela, batez ere ekonomiaren aldetik ulertuta, eta, berrikiago, aberastasun horren banaketa edo ekitatea hobetu. Europako Batzordearen Eskualde Lehiakortasun Indizearen (2016) eta Munduko Ekonomia Foroaren (2017-2018) datuekin lehiakortasunaren eta per capita aberastasunaren arteko lotura erakutsi zuen: eskualde lehiakorrenak aberatsenak ere badira. Lurralde baten lehiakortasuna hiru dimentsiotan oinarritzen da: oinarrizko alderdiak (instituzioak, azpiegiturak, osasuna, hezkuntza), eraginkortasunekoak eta berrikuntzakoak. Ikuspegi horretan adostasun zabala dago, eta Europako Batzordeak erabiltzen du; baita lurralde bat zenbat eta garatuagoa izan, orduan eta pisu handiagoa dutela berrikuntzaren faktoreek ere. Hori da "ezagutzaren ekonomien" funtsezko ezaugarria, Euskadik lortu nahi duen horien modukoa.
3. Non dago Euskadi?
Lurraldeek elkarren artean lehiatzen dute ekonomia eta ongizatea hazteko: industria sortu, enplegua sortu, zerbitzu publikoak hobetu. Baina hori lurralde osoa lehiakorra bada soilik lortzen da. Olariagak galdetu zuen Euskadi lehiakorra ote den. Erakutsi zituen datuen arabera, Euskadiren posizioa Europako eskualdeen sailkapenean hobea da aberastasunean (BPG per capita) lehiakortasunean baino, eta eraginkortasun-adierazleetan hobea da oinarrizkoetan eta berrikuntzakoetan baino; egoera hori jasangarria ote den galdetu zuen. Osasunean eta goi-mailako hezkuntzan nabarmentzen da (30 eta 34 urte arteko biztanleen artean goi-mailako ikasketak dituztenen kopuruan Europako bosgarren eskualdea da), baina ahuleziak ditu kalitate instituzionalean eta adierazle makroekonomiko batzuetan.
4. Euskadi lurralde berritzailea al da?
Gogoratu zuen lurralde baten lehiakortasuna bere berrikuntza-mailarekin zuzenean lotuta dagoela (korrelazio handia), eta hori bereziki garrantzitsua dela ekonomia aurreratuetan, Europako testuinguruan Euskadi bezalakoetan. Europako Batzordearen Eskualde Berrikuntzaren Markagailuan (Regional Innovation Scoreboard, 2017) Euskadi 220 eskualdetik 110. postuan dago. Estatuko lurralderik aurreratuena da berrikuntzaren sailkapenean eta Batzordeak "berritzaile indartsutzat" (strong innovator) jotzen du, baina Europako batez bestekotik apur bat behera dago (% 93) eta 2008an hasitako krisitik bere posizioa okertu du; 2011tik, gainera, Europako batez bestekoaren aldean posizioak galdu dira. Bere adierazleak Karlsruhe eta Stuttgart bezalako eskualde liderrenekin alderatu zituen.
5. Berrikuntzan egindako inbertsioa
2016an Euskadin I+G+B-n egindako gastu osoa 1.290,9 milioi eurokoa izan zen; Horizon 2020 programarako Europako helburua BPGaren % 3koa da. Inbertsio publikoaren eta pribatuaren bilakaera erakutsi zuen: Euskadin sektore pribatuak ere ahalegin handia egiten du, baina inbertsio publikoa Europako batez bestekotik apur bat behera dago, eta I+G-ko inbertsioa moteldu egin da Europako eskualde puntakoen aldean, hala nola Alemaniako Stuttgarten, non enpresa pribatuen inbertsioa oso altua den.
6. Zientzia, teknologia eta berrikuntzaren euskal sistema
Euskadiko Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Plana 2020 aurkeztu zuen; haren azken helburua euskal gizartearen ongizatea, hazkunde ekonomikoa eta enplegua hobetzea da, espezializazio adimendunean eta sistemaren eraginkortasunaren hobekuntzan oinarritutako berrikuntza-politika baten bidez, ezagutzan oinarritutako ekonomia baterantz aurrera egiteko. Euskal sistemaren berrantolaketa errepasatu zuen, unibertsitatea eta zentro teknologikoak oinarri dituela (2014ko dekretua), eta 2018ko Euskal Kontsortzio Zientifiko-Teknologikoa. Laborategietan sortutako ezagutza enpresetara eta merkatura eraginkortasunez iritsi behar dela azpimarratu zuen, produktibitatea, bizi-maila, aberastasunaren banaketa orekatua eta kohesio soziala mantentzeko.
7. Ondorioa eta amaierako solasaldia
I+G+B beharra ala moda ote den galderari honela erantzun zion: biziraupena! Orain, gaineratu zuen, galdera da nola egingo diogun aurre. Galdera-txandan, lan intelektualeko inguruneetan askatasunak eta autonomiak duten garrantziaz hausnartu zen: talentua atxikitzeko eta erakartzeko hierarkia-egitura zurrunak hautsi eta profesionalei garapen- eta erabaki-hartze espazio errealak eskaini behar zaizkie.
Hona hemen ekitaldiaren argazki batzuk:

Manu Olariaga Nafarroako Unibertsitateko Industria Ingeniaritzako Goi Mailako Eskolan (ETSII) Industria Ingeniaria da, eta Mondragon Corp. Coop.-eko Zuzendaritza Garapeneko Programa egin du. Gaur egun, doktorego-tesia egiten ari da Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatean, egungo Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Sistemei eta teknologiaren enpresetara transferentziari buruz.
Esperientzia profesional eta zuzendaritza-esperientzia zabala du: Kalitate Zuzendaria Aplicaciones Técnicas del Caucho S.A.-n eta Federal Mogul Corp.-en; Merkataritza eta Industria Zuzendaria Guría S.Coop-en; Zuzendari Nagusia Biurrarena S.Coop-en, Grupo Comelectric-en eta S.Izaguirre S.A-n; Bazkide Zuzendaria OPE Consultores-en; Berrikuntza Estrategien Dibisioko Zuzendaria Tecnalia R&I-n; Kontseilaria Tecnalia Ventures-en.
Enpresen aholkulari eta kontseilari independente gisa aritu da; berrdefinizio estrategikoa eta negozio-ereduak, marketin estrategikoa eta dibertsifikazio-ekimenak (organikoak zein ez-organikoak) garatzea dira bere espezializazio-lerroak.
Ezagutza-zentroetatik enpresetara teknologia transferitzea da bere ikerketa-esparrua.
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
XII. edizioa
Data: 2026ko azaroaren 24a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo aretoa
Gonbidatu nagusia: Xabier Eizagirre, BasqueScout VFX-ren sortzailea
Data: Azaroak 20-21
Ostiralean 09.00-14.00 eta 16.00-19.00
Larunbatean 10.00-14.00 eta 16.00-20.00
Lekua: Zarauzko Malekoian, Dama ondoan
info@kuantika.eus edo 945 180 736