Kosmosetik Bizitzara. Zientziaren eta Artearen artean Carlos Briones eta Gustavo A. Schwartz
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
"Demokraziaren higadura eta erakundeen hauskortasun gero eta handiagoa higadura jarraituaren eta mehatxu klimatiko zein ingurumen-mehatxuen ondorio direla pentsatzeko joera dugu. Hala ere, analisi sakonago batek erakusten du, errealitatean, baldintza bat direla eta ez ondorio bat. Ezinbestekoa da kontrapisu demokratikoak ahultzea azken petrolio tanta arte erauzi eta erretzeko, eta erakundeen solventzia zalantzan jartzea pobretu eta gaixotzen gaituzten finantza erakundeei eta jarduera ekonomikoei eusteko. Ikusten ari garena gizateriak une zailenetan bere burua ispiluan begiratzen duen bakoitzean gertatu izan da. Errealitatea ukatu egiten da, eta hura azaltzen dutenak zigortu edo espetxeratu egiten dituzte"
Hitzaldi honen aurretik, "Berrizibilizazioa" (La Recivilización) tailerreko azken saioa Fernando Valladares egilearekin partekatzeko aukera izan genuen.

2025ko otsailaren 20an, Zarauzko Modelo Aretoan, hitzaldi argigarri eta aberasgarri bat entzuteko aukera izan genuen; argumentazio sendokoa, buloen eta erdi egiazko albisteen garai hauetan. Izan ere, albiste horiek oihartzun handia dute gaizki deituriko "sare sozialetan"; gaizki deituak, gutxi batzuk aberasteko "baino" ez baitute balio… Hemen uzten dizuegu Fernando Valladaresekin egindako ekitaldiaren bideo grabaziorako esteka.
Latigazo hidroklimatikoa: Beroketa globala uraren zikloa modu bortitzean aldatzen ari dela azaldu zuen Valladoresek. Atmosfera beroago batek ur-lurrun gehiago metatzen du, eta horrek lehorte gogorragoak eta, aldi berean, euri askoz torrentzialagoak (azkenaldiko DANAk, esaterako) eragiten ditu.
Planetaren mugak: Egungo kontsumo mailari eusteko, segurtasun planetarioko muga gehienak gainditu ditugu (biodibertsitatea, karbonoaren zikloa, ura).
Belaunaldien arteko hipoteka ekologikoa: Etorkizuneko belaunaldiei dagozkien baliabideak kontsumitzen ari gara haien baimenik gabe; gure ondorengoen "behartutako zorpetze" gisa definitzen du berak.
Elikadura sistema: Gaur egun munduko biztanleriak behar duen janari kopurua bikoizten da, baina goseak dirau, sistemak etekin ekonomikoa eta merkatua lehenesten dituelako pertsonen benetako elikaduraren gainetik.
Klima aldaketaren kostua: Hondamendi klimatikoek bilioika dolarreko kostua dute jada. Aseguru-etxeak arrisku-eremuetan polizak bertan behera uzten hasi direla adierazi zuen egileak, kalteak jada ez baitira ekonomikoki "aseguragarriak".
Inbertsio lehentasunak: Munduko BPGaren ehuneko askoz handiagoa bideratzen da industria militarrera klima-aldaketa arintzera baino, nahiz eta muturreko gertakariek estatistikoki gatazka belikoek baino heriotza gehiago eragin.
Demokraziaren higadura: Valladoresek defendatzen duenez, erakundeak eta ingurumen-legeak ahultzea beharrezkoa da sistema ekonomikoak baliabideak agortu arte erauzten jarrai dezan, legezko edo gizartearen erresistentziarik aurkitu gabe.
Erakundeen sinesgarritasun falta: Katastrofe klimatikoen aurreko erantzun ez-eraginkorrak herritarrek demokraziarenganako konfiantza galtzea dakar, eta horrek biztanleriaren sektore batzuk (batez ere gazteak) jarrera autoritarioagoetara bultzatzen ditu.
Lehiatik elkarlanera: Ereduak lehiakortasun agresibotik herritarren arteko kolaboraziora igaro behar du, baliabide urriak banatzeko kooperatzea eraginkorragoa dela frogatuz.
Nahikotasunaren ekonomia (Deshazkundea): "Muturreko ugaritasuna" kontzeptua proposatzen du: kontsumo materiala murriztea osasun mentalean, denbora librean, berdintasunean eta justizia sozialean irabazteko.
Naturaren eskubideak: Mar Menorren nortasun juridikoa edo ingurumen osasuntsurako giza eskubide berria bezalako aurrerapenak nabarmentzen ditu, ondasun komuna interes pribatuaren aurrean babesteko tresna gisa.
Ondorioa: Fernando Valladoresek dioenez, kolapsoa egungo ereduaren joera logikoa bada ere, oraindik posible da "berrizibilizazioa", etorkizun desiragarriak imajinatzeko eta etika eta bizitza politikaren erdigunean jartzeko gai bagara.

Fernando Valladares Biologian doktorea, aldaketa globalean aditua den ekologoa eta CSICeko ikertzailea Natur Zientzien Museo Nazionalean (MNCN-CSIC), irakasle Madrilgo Rey Juan Carlos Unibertsitatean, halere berak oso gustokoa du ZIENTZILARIA bezala aurkeztea, orain "zientzialari faltsu" asko dagoen honetan. Fernando izen handiko zientzilaria da, eta ikerketa ugari egin ditu biodibertsitatea, klima aldaketa eta giza jarduerak ekosistemetan dituzten inpaktuei buruz.
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
XII. edizioa
Data: 2026ko azaroaren 24a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo aretoa
Gonbidatu nagusia: Xabier Eizagirre, BasqueScout VFX-ren sortzailea
Data: Azaroak 20-21
Ostiralean 09.00-14.00 eta 16.00-19.00
Larunbatean 10.00-14.00 eta 16.00-20.00
Lekua: Zarauzko Malekoian, Dama ondoan
info@kuantika.eus edo 945 180 736