Kosmosetik Bizitzara. Zientziaren eta Artearen artean Carlos Briones eta Gustavo A. Schwartz
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa

Carlos Briones zientzialariak (CSIC) "Bizitzaren jatorria" hitzaldia emango du abenduaren 12an, asteartea, 19:30ean, Zarauzko Modelo Aretoan, ZarautzOnek gonbidatuta.
Gure auzo kosmikotik kanpo, eguzkiz kanpoko planetetan —dagoeneko ia 6.000 ezagutzen dira— bizitza-seinaleak bilatzen ari dira. Hala, gaur egun geure buruari galdetzen diogu ea probabilitate handiagoa ote dagoen bakarrik egoteko… edo Unibertsoa izaki bizidunez beteta egoteko. Eta bada aukera urrun baina kezkagarri bat: "beste bizitza" horietakoren bat adimentsua izan liteke eta gurekin komunikatzeko interesa izan lezake? Hitzaldi honetan horri guztiari buruz jardungo dugu.
Astrobiologia zientzia gaztea eta nabarmen diziplinartekoa da; fisikaren, kimikaren, geologiaren, biologiaren eta ingeniaritzaren arloetako aurrerapenak uztartzen ditu. Testuinguru horretan, bizitza gure planetan nola hasi zen aztertzen dugu, duela 3.800 milioi urteko baldintzak eta kanpotik —meteoritoen edo kometen bidez— iritsitako molekulen ekarpenak kontuan hartuta. Horretan oinarrituta, kimikaren eta biologiaren arteko trantsizio hori Eguzki Sistemaren barruan "bizigarritzat" jotzen ditugun beste ingurune batzuetan ere gerta zitekeen ikertzen dugu. Horien artean Marte nabarmentzen da, baita Artizarra ere, eta baita gainazalaren azpian ur likidoko ozeanoak dituzten Jupiter eta Saturnoren sateliteak ere, hala nola Europa, Enzelado edo Titan.
Hitzaldia gaztelaniaz izango da. Sarrera doakoa.
Agian, gaur egungo zientziak planteatzen dituen galdera iradokitzaileenak —eta gutariko inori arrotz ez zaizkionak— unibertsoaren jatorrira, bizitzaren sorrerara eta gure espeziearen agerpenera bideratuta daude. Halaxe dio Carlos Briones Burgosko zientzialariak, CSICeko bi lankiderekin batera idatzitako "Orígenes" liburuaren atzeko azaleko testuaren hasierak. Astearteko hitzaldian, ZarautzOnek antolatuta, galdera horiei erantzuten saiatu zen, modu didaktiko, zientifiko eta dibulgatzailean, argitasun handiz.
Hamarnaka herritar gerturatu ziren Modelo Aretoara Carlos Briones zientzialaria zuzenean entzutera. Ekitaldiaren amaieran, ZarautzOneko Natalia Vahlen eskutik, esker oneko opari txiki bat jaso zuen Zarautzera egindako bisitagatik.
Jarraian, hitzaldi osoaren bideoa eta podcasta.
Hona hemen hitzaldiko argazki batzuk:
Astrobiologia: Zubigintzako zientzia Brionesek astrobiologia definituz eman zion hasiera saioari; azaldu zuenez, ez da "plater hegalarien" bilaketa bat, diziplinarteko zientzia-alor bat baizik. Bizitza ulertzeko, geologoek, kimikariek, fisikariek eta biologoek elkarrekin lan egitea beharrezkoa da. Azaldu zuenez, bizitzak funtsezko hiru zutabe behar ditu: konpartimentu bat (mintza), metabolismo bat (energia) eta informazio-sistema bat (genetika). Bizitzaren jatorria: Lurraren eta Espazioaren artean Hitzaldiko une interesgarrienetako bat antzinako Lurra (duela 3.800 milioi urte) laborategi kimiko nola bihurtu zen azaldu zuenekoa izan zen.
Eguzki Sistemako ibilbide-orria Non bilatzen dugu gaur egun? Brionesek espazio-agentzien lehentasunezko helburuak zeintzuk diren adierazi zuen:
Exoplanetak eta James Webb Teleskopioa Gure Eguzki Sistematik kanpo ia 6.000 planeta aurkitu direnez, egungo teknologiak (James Webb teleskopioak, adibidez) urruneko atmosferak aztertzea ahalbidetzen du bio-sinadurak bilatzeko: ur-lurruna, metanoa edo oxigenoa bezalako gasak, prozesu biologikoen presentzia agerian utz dezaketenak. Bakarrik al gaude? Brionesek Fermiren Paradoxari buruzko hausnarketa batekin amaitu zuen. Unibertsoan mikrobioen bizitza arrunta izan badaiteke ere, bizitza adimentsu eta teknologikoa askoz eskasagoa dela dirudi. Horrek funtsezko mezu bat indartzen du: Lurra da, oraingoz, gure oasi bakarra, eta zientzia da gure haurkortasuna eta jatorria ulertzeko tresnarik onena.
ZarautzOn-ek esker ona adierazi nahi izan zion Carlos Brionesi opari txiki baten bidez: Ángel Uranga margolari zarauztarraren lan bat.

Carlos Briones
CSICeko ikertzaile zientifikoa, zientzia-dibulgatzailea eta idazlea da. Zientzia Kimikoetan doktorea, Astrobiologia Zentroan (CSIC-INTA, NASA Astrobiology Programari atxikia) talde bat zuzentzen du, izaki bizidunen jatorria eta bilakaera ikertzen duena. Hainbat libururen egilea edo koegilea da, tartean "Orígenes. El universo, la vida, los humanos" (2016ko Prisma Saria dibulgazio-liburu onenari) eta "¿Estamos solos? En busca de otras vidas en el Cosmos".
Bidaia bat Big Bang-etik gaur egunera, zientziaren eta artearen artean
Data: 2026ko abenduaren 2a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo Aretoa
XII. edizioa
Data: 2026ko azaroaren 24a
Ordua: 19:00
Lekua: Modelo aretoa
Gonbidatu nagusia: Xabier Eizagirre, BasqueScout VFX-ren sortzailea
Data: Azaroak 20-21
Ostiralean 09.00-14.00 eta 16.00-19.00
Larunbatean 10.00-14.00 eta 16.00-20.00
Lekua: Zarauzko Malekoian, Dama ondoan
info@kuantika.eus edo 945 180 736