"El secreto de la naturaleza" dokumentalaren emanaldia eta ondorengo solasaldia Pedro Miguel Etxenikerekin Zarautzen.

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak ekoitzitako eta José Antonio Pérez Ledok zuzendutako dokumentala maiatzaren 19an, asteartean, 19:00etan ikusi ahal izango da Zarauzko Modelo Aretoan.

Dokumental hau Pedro Miguel Etxenike, Euskal Herriko Unibertsitateko Materia Kondentsatuaren Fisikako katedradun ohiaren eta Donostia International Physics Centerreko (DIPC) presidentearen bizitza eta lana ezagutzeko aukera da.

55 minutuko iraupena duen dokumentalak zientziaren garrantziaz hitz egiteko ariketa bat da. Izan ere, Etxenikeren hitzetan, zientzia "etorkizun justuago eta gizatiarrago baten itxaropena ematen digun hazi eraldatzailea da. Kulturalki garrantzitsua, ekonomikoki erabakigarria eta estetikoki ederra da". Horrela, Etxenikek zientziaren inguruan egindako hausnarketak azaltzen dizkio ikusleari, zientzia zer den eta zertan datzan hausnartuz.

EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren zuzendaria den Iker Badiolak aurkeztuko du dokumentala. Emanaldiaren ondoren, Pedro Miguel Etxenikek elkarrizketa-solasaldia izango du Elhuyarreko dibulgatzaile den Guillermo Roarekin.

Maiatzaren 19a, asteartea, 19:00etan, Zarauzko Modelo Aretoan.

La entrada El secreto de la naturaleza se publicó primero en zarautzOn.

‘Errio’ dokumental sarituak Oria ibaiaren historiaren altxorrak aurkeztuko ditu Zarautzen.

ZarautzOn elkarteak antolatutako saioan, Ibon Gaztañazpi, Xabier Alberdi eta Xabier Agote izango dira Modelo Aretoan.

Oria ibaiaren historia ez da itsasontzi kontu huts bat; gizakiaren eta naturaren arteko milaka urteko elkarrizketa bat da. Apirilaren 21ean, asteartea, arratsaldeko 19:00etan, Zarauzko Modelo Aretoak Ibon Gaztañazpik zuzendutako ‘Errio’ dokumentala hartuko du.

38.000 urteko historia eta balearen epika

Dokumentalak bidaia harrigarria egiten du Nagore Urdapilleta arraunlaria gidari; txalupa batean Oria ibaian gora, itsasotik Mapilera (Aginaga) Oria ibaiaren bazterretan gordetzen diren altxorrak argitara atereaz: Altxerriko leizeak, balearen ehiza, baserri-bizitza eta itsasontzigintza (Europa osoko erreferentziazko ontziolak) lantzen dira. Nolatan lehiatu zen Oria bezalako ibai "koxkor" bat Rin, Tamesis edo Sena bezalako ibai handiekin XVI. mendetik aurrera? San Jose galeoia: Munduko altxorrik handiena barruan zuela hondoratu zen ontzi ospetsua Mapilgo ontziolan (Aginaga-Orio) eraiki zela azaltzen da, errioak mendeetan izan zuen indar teknologikoa aldarrikatuz.

Lanaren zorroztasun historikoa bermatzeko, dokumentalak bi erreferente nagusiren parte hartzea du:

• Xabier Alberdi (Euskal Itsas Museoko zuzendaria): Oria ibaia Europa mailako merkataritza-ardatza izan zela azaltzen du, Gaztelako produktuak mundura ateratzeko bide estrategikoa izaki.
• Xabier Agote (Albaolako sortzailea): Orioko ontziolen ospea eta euskal ontzigileen teknika aitzindaria aztertzen ditu, herri honek munduko ontzirik onenak eraikitzeko zuen gaitasuna goraipatuz.

Ikus-entzunezkoa proiektatu ondoren, hiru protagonista nagusiak arituko dira errioaren eta gure ondarearen inguruan: Ibon Gaztañazpi, dokumentalaren zuzendaria eta proiektuaren bultzatzailea, eta berarekin batera Xabier Alberdi (Euskal Itsas Museoko zuzendaria) eta Xabier Agote (Albaola Itsas Kultur Faktoriako lehendakaria eta itsas ondarearen sustatzailea).

ZarautzOnek herritar guztiak gonbidatzen ditu 38.000 urteko bidai honetan parte hartzera: historiaurreko lehen margoetatik hasi eta itsasontzi handien garairaino sekretu guztiak deskubritzeko aukera paregabea izango da.

Noidako (India) Nazioarteko Zinemaldian, dokumental onenaren saria jaso zuen.

Apirilaren 21a, asteartea, 19:00etan, Zarauzko Modelo Aretoan.

La entrada Errio, barratik Mapilera se publicó primero en zarautzOn.

ZarautzOnek datorren urriaren 25ean, 19:00etan, Modelo Aretoan, Goikuz-en eskutik, urriaren 24an, Klima Aldaketaren aurkako Nazioarteko Egunaren bezperan, "Bihar" dokumentala aurkeztuko du.

Klima Aldaketaren aurkako Nazioarteko Eguna 2018an sortu zen, klima aldaketak planetan dituen ondorio kaltegarriez ohartarazteko, eta Nazio Batuen babesa du.

ZarautzOnen urte hauetan jorratu dugun gaietako bat da Klima aldaketarena. Bi aldiz ekarri ditugu Zarautzera Klimaren Urteko Goi Bilerek emandako ondorioak; Parisko COP 21ekoak Cristina Narbonaren eskutik eta Glasgowko COP 26koak Elisa Sainz de Murietaren eskutik, arazoari aurre egiteko hartzen diren akordioen berri emateko.

Klima aldaketak migrazio-mugimenduetan duen eraginaz ere hitz egin dugu, bai eta aldaketa hau murriztarazten saiatzen diren ekimenez ere, hala nola ekonomia zirkularra, energia alternatiboak edo hidrogeno berdea.

"Bihar" (jatorrizko izenburua: "Demain") dokumentala 2015ean Frantzian estreinatu zen. Bertan, urteko dokumental onenaren César saria irabazi eta oso arrakastatsua suertatu zen. Horren ondorioz, zuzendariak bigarren zati bati ekin zion 2018an: "Après Demain".

Film honek ikerketa zientifiko bat du abiapuntu. Ikerketak iragartzen duenez, krisi ekologikoaren, ekonomikoaren eta sozialaren ondorioz gizateriaren zati bat 2100. urtearen inguruan desager daiteke. Hori deigarria egin zitzaien Cyril Dion zuzendariari eta Mélanie Laurent aktoreari. Horregatik, lau pertsonako talde baten laguntzaz, beren ikerketa propioa hasi zuten hondamendi hori zerk eragin zezakeen jakiteko asmoz eta, batez ere, nola ekidin jakiteko. Ondorioz hamar herrialde bisitatu zituzten, non hainbat esparrutan (nekazaritzan, energian, ekonomian, demokrazian edo hezkuntzan) egiteko eta bizitzeko moduak berrasmatzen ari ziren pertsonak eta komunitateak ezagutu zituzten, gertatzen ari denaren aurrean alternatibak badaudela erakutsiz. Filmak ezagutu eta funtzionatzen duten ekimenak erakusten dizkigu, eta hauek aurrera eramanez gero biharko mundua nolakoa izan litekeen aurkezten digu.

Urriaren 25a, asteartea, 19:00etan, Zarauzko Modelo Aretoan.

La entrada "Bihar" film dokumentalaren emanaldia se publicó primero en zarautzOn.

Alakrana: eguneroko bizitza XXI. mendeko arrantza-ontzi batean.

Alakrana atunketari arrantza-ontzi izozkailua dugu, Echebastar Fleet S.L. enpresarena, bere erregistro portua Bermeo da eta 2005ean egin zuten Murueta ontziolan. Luzera 103 m ditu eta 15,4 m zabalera. Alakrana tristeki famatu egin zen, 2009ko urriaren 3an bahitua izan baitzen, Somaliatik hainbat miliatara lanean ari zirela. Nolanahi ere, Atalanta Operaziotik urrun, batzuen ustez nazioarteko uretan eta beste batzuen iritziz somaliar uretan. 47 egunen ondoren askatuak izan ziren milioi batzuen ordainketa eta gero. Guzti honen ondorioz Espainiako legea aldatua izan zen, itsasontzietan zaindariei 12,70 mm-ko armen erabilera baimenduz.

Hala ere gure jakin nahia beste bat izango da, dokumentalaren bitartez, arrantza-ontziko eguneroko bizitza ezagutzea, punta puntako berrikuntzez hornitutako ontzi moderno bat ezagutzeko aukera, EITBko kazetari den Ibon Gaztañazpiren eskutik, beraiekin egin baitzuen marea bat 27 egunez.

Apirilaren 28a, asteartea, Antoniano Aretoan.

La entrada ALAKRANA Ibon Gaztañazpiren eskutik se publicó primero en zarautzOn.

Zarautzen estreinatuko dugu Mercado de futuros (2011) filma, Mercedes Álvarezek (El cielo gira) zuzendutako egile-dokumental txalotua. Kontakizun konbentzionala baino gehiago, memoria kolektiboaren galerari eta kapitalismo espekulatiboaren menpe munduak jasaten duen eraldaketari buruzko saiakera bisuala da. Dokumental honek Regard Neuf saria irabazi zuen Suitzako Visions du Réel jaialdi ospetsuan.

Filma etxe zahar baten hustuketarekin hasten da: bizitza oso bat —liburuak, altzariak eta oroitzapenak— hustu eta hondakin edo trasteen merkatuko salgai bihurtzen dute. Hutsune horretatik abiatuta, kamerak "munduaren aurpegi berria" definitzen duten hainbat eszenatoki zeharkatzen ditu:

• Higiezinen azokak: Kartoi-harrizko paradisuak eta oraindik existitzen ez diren etxebizitza-proiektuak saltzen diren guneak.
• Lidergo-kongresuak: Enpresa-arrakastaren guruak eta "predikariak", diruaren mitologia berria hedatzen dutenak.
• Broker finantzarioak: Bulego grisetan, aktibo ukiezinak erritmo frenetikoan erosi eta saltzen dituzten operadoreak.
• Kontrastea: Zurrunbilo horren aurrean, Bartzelonako Encantes merkatuko saltzaile zahar bat agertzen da, objektuak eta oroitzapenak gordetzen dituena, "erabili eta bota" logikari aurre eginez.

Emanaldiaren ondoren, zuzendariarekin, Mercedes Álvarezekin, solasaldia egingo da. Filma Mikel Gurpegui kritikariak aurkeztuko du.

Ekainaren 11a, asteazkena, 19:00etan, Zarauzko Modelo Aretoan.

Diario Vasco, 2014ko ekainaren 10a.

La entrada "Mercado de futuros" estrenaldia se publicó primero en zarautzOn.