Podcast

Hitzaldi honetan, Roman Orusek, ehun bat  lagunen aurrean futbola tarteko izan arren, modu erraz eta atseginean azaldu zituen fisika kuantikoaren oinarriak, esaterako R.P. Feynman–en hau bezalako esaldiekin ilustratu gintuen: “Natura ez da klasikoa, madarikazioa! eta naturaren simulagailu bat egin nahi baduzu, hobe zenuke kuantikoa egitea, eta, jainkoarren, problema zoragarria da, ez baitu hain erraza ematen”. Edo beste hau ere bai: “Ideia da fisika kuantikoaren legeak erabiltzea informazioa prozesatzeko…beste modu batez ezinezkoak diren kalkuluak egiteko aukera izanez”.

Laburpena: Iraultza Kuantikoa eta Donostiako Poloa

Román Orúsek, sektoreko nazioarteko erreferentea denak, azaldu zuen nola konputazio kuantikoa teoria akademikoa izateari utzi eta errealitate industrial bihurtu den, ekonomia globala eraldatzeko potentzialarekin.

Zer da Konputazio Kuantikoa?

• Oinarria: Bitetan (0 edo 1) oinarritutako informatika klasikoak ez bezala, kuantikoak qubit-ak erabiltzen ditu. Hauek fisika subatomikoaren propietateak profitatzen dituzte, superposizioa adibidez, ohiko ordenagailu batentzat ezinezkoak liratekeen kalkulu masiboak paraleloan egiteko.

• Ebazteko gaitasuna: Gaur egungo superordenagailuei milaka urte hartuko lizkiekeen arazoak (zenbaki izugarri handien faktorizazioa, esaterako), ordenagailu kuantiko batek ordu gutxian prozesatu litzake.

Lotura Adimen Artifizialarekin (AA)

• Energia-eraginkortasuna: Gaur egungo AAk elektrizitate kopuru itzelak kontsumitzen ditu. Konputazio kuantikoa irtenbide gisa agertzen da AA ereduak askoz azkarrago eta energia-kontsumo txikiagoarekin trebatzeko.

• AA Kuantikoa: Algoritmo kuantikoak AAan integratzea izango da merkatuan benetako inpaktua izango duen lehen aplikazio komertzialetako bat, iragarpenen zehaztasuna optimizatuz.

Benetako Inpaktua duten Aplikazioak

• Zibersegurtasuna: Premiazkoa da kriptografia “post-kuantikoa” garatzea, ordenagailu kuantikoek gaur egungo segurtasun sistemak hautsi ahal izango dituztelako.

• Materialen Simulazioa: Ibilgailu elektrikoentzako bateria berriak diseinatzea eta botika berriak aurkitzea ahalbidetuko du, molekulak maila atomikoan simulatuz.

• Finantzak eta Logistika: Inbertsio-zorro konplexuen optimizazioa eta gaur egun eskuraezinak diren banaketa logistikoko arazoen ebazpena.

Donostia: Europako Hiriburu Kuantikoa

• Puntako azpiegitura: BasQ estrategiaren bidez, Euskadi erreferente gisa kokatu da. Donostiak IBM System Two ordenagailua hartuko du, munduko aurreratuenetako bat eta Europako lurretan aitzindaria.

• Tokiko ekosistema: Hiriak talentu zientifikoaren (DIPC, Nanogune), borondate politikoaren eta enpresa liderren (adibidez, Multiverse Computing, software kuantikoan Europako enpresa handiena dena) konbinazio paregabea du.

• Kokapen estrategikoa: Makina hauek tokiko ikerketa-zentroetatik gertu egoteak mundu osoko enpresa teknologikoak erakartzeko poloa sortzen du.

Erronka Teknikoa

Baikortasuna egon arren, Orúsek ohartarazten du ordenagailu kuantikoak oso ahulak direla. Muturreko hotz-baldintzak (zero absolututik gertu) eta erabateko isolamendua behar dituzte, edozein bibraziok edo aldaketa termikok informazio kuantikoa suntsitu baitezake.

Jarraian hitzaldiaren bideoa daukazue: