Glaziarrak, mendiak eta klima aldaketa

“Glaziarrak, mendiak eta klima-aldaketa” izenburupean, Jerónimo López geologoak 2024ko abenduaren 3an emandako hitzaldi honetan, kriosferaren (Lurreko izotz-eremuak) egungo egoera eta jatorri antropogenikoko berotze globala planeta nola eraldatzen ari den bertatik bertara ezagutzeko aukera izan genuen.

Hona hemen puntu nagusien laburpen zehatza:

1. Ikuspegi historikoa eta egungo aldaketa

• Testuinguru geologikoa: Hizlariak azaldu duenez, Lurraren klima beti aldatu izan da modu naturalean. Hala ere, egungo aldaketa berezia da bere abiaduragatik eta giza jardueraren eragin argiagatik.

• Tenperaturaren igoera: XIX. mendeaz geroztik, tenperatura globala 1,2 °C igo da, eta atmosferako CO2 maila milioika urtetan ikusi ez diren mailetara iritsi da: milioiko 420 partikula (ppm).

2. Izotza iraganaren erregistro gisa

• Izotz lekukoak: Antartikan egindako zulaketen bidez, 800.000 urteko antzinatasuna duten izotz-laginak lortu dira. Lagin horiek aire-burbuilak dituzte, eta horiei esker iraganeko atmosfera nolakoa zen jakin daiteke.

• “Beyond EPICA” proiektua: Gaur egungo Europako proiektu bat aipatzen da, 1,5 milioi urtera arteko izotza bilatzeko, ziklo klimatikoak hobeto ulertzeko asmoz.

3. Eragina poloetan eta itsas mailan

• Artikoa vs. Antartika: Artikoa ozeano izoztu bat da eta bere gainazal zuria (albedoa) galtzen ari da; horrek berotzea azkartzen du. Kalkuluen arabera, 2030erako Artikoan izotzik gabeko egunak egon litezke.

• Antartikako mehatxua: Antartika kilometroetako lodierako izotza duen kontinentea den arren, ur beroa plataformak behetik urtzen ari da. Eremu batzuk ezegonkortuko balira, itsas maila modu ikaragarrian igo liteke (epe luzera, agertoki ezkorrenetan, baita zenbait metro ere).

4. Permafrostaren degradazioa

• Permafrostak (gutxienez bi urtez izoztuta dagoen lurra) ipar hemisferioko lurren % 20 hartzen du. Hura urtzean metanoa askatzen da, berotegi efektuko gas oso indartsua, eta horrek gurpil zoro bat sortzen du: bero handiagoak urtze handiagoa dakar, eta horrek, aldi berean, bero gehiago sortzen du.

5. Mendiko glaziarren egoera

• Pirinioak: Panoramak kritikoa da. 1850ean zeuden 52 glaziarretatik, gaur egun oso murriztuta dauden 15 baino ez dira geratzen. Horietako asko datozen hamarkadetan desagertzeko zortasuna dute.

• Arrisku geologikoak: Mendietako hormetan permafrosta urtzeak arroka-jausiak eragiten ari da, eta mendizaletasuneko ibilbide klasikoak (Mont Blancekoa, adibidez) gero eta arriskutsuagoak bihurtzen ari dira.

6. Ondorioa eta etorkizuna

• Politika multinazionalak: Jerónimo Lópezek azpimarratu du arazoa globala dela eta herrialde guztien arteko konponbide koordinatuak behar dituela. Ozono geruzaren zuloa ixteko protokoloa jarri du arrakasta-eredu gisa.

• Biztanleria eta kontsumoa: Munduko biztanleria 200 urte pasatxoan 1.000 milioitik 8.500 milioira nola igaro den hausnartzen du; horrek aurrekaririk gabeko presioa eragiten du planetako baliabideetan.

Azken mezua urgentziazkoa da: ezinbestekoa da emisioak arintzea eta, aldi berean, jada saihestezinak diren aldaketetara egokitzeko prestatzea.

Ekitaldiaren oihartzunak