Errio, barratik Mapilera
Nolatan lehiatu zen Oria bezalako ibai "koxkor" bat Rin, Tamesis edo Sena bezalako ibai handiekin XVI. mendetik aurrera?
Iaz Iban Ameztoy zarauztarra izan genuen ZarautzOn-en azaroro antolatzen dugun Zarautzen Zientziaz Blai ekitaldian. Mundu inguruan dabiltzan satelite eta haien erabilpenari buruz aritu zitzaigun, hain zuzen ere. Satelite horien artean, sarbide publikoa duen Sentinel-2az hitz egin zigun ere.

Sentinel-2, ESAk (Europako Espazio Agentzia) Koperniko programaren barruan garatutako lurreko behaketa misio bat da, Lur planetaren behaketak garatzeko, hainbat zerbitzu emateko, hala nola basoen bilakaeraren jarraipena, lurrazalaren aldaketak eta fenomeno naturalei lotutako hondamendien kudeaketa.

“Sateliteetatik ateratzen ditugun irudiak aurrean ditugun erronkei erantzuteko puzzlearen zati txiki bat besterik ez dira, alderdi estetiko bat badutena, baina, batez ere, planetaren informazio eguneratu eta zabala eskaintzen digutena. Urteko edozein egunetan munduko edozein txokotan egoteko dugun aukera honek kontzientziazioa pizteko balio behar digu”. — Iban Ameztoy

Ibanen hitzetan, guztiontzat eskuragarri daude satelite askoren irudiak eta etxetik bertatik satelite haien informazio asko jaso dezakegu.
Horren harira, gure jakinmina areagotu zen eta eskaintza eder bat egin zigun ZarautzOneko bazkideoi: Berarekin pare bat orduko tailertxo batean parte hartzea non azalduko digun nola Sentinel-2ko irudiak eskuratu, ezaugarrietan sakondu, irudi horiek guztiak Google Maps-ekin aberastu e.a. Aldi berean, beste satelite ezberdinen irudiak ikusteko aukera ere izango dugu, eta erabiltzen dituzten programa desberdinak erakutsiko dizkigu, besteak beste.

Guztia oso modu ludiko eta errazean, edonork ulertzeko moduan

Tailerraren helburua: Satelite bidezko irudiak (batez ere Sentinel-2 programakoak) bilatzen, aztertzen eta interpretatzen ikastea.
Teledetekzioaren definizioa: Objektu bat ukitu gabe, hark igortzen duen energia neurtzeko teknika da (dronak, hegazkinak edo sateliteak erabiliz).
Gaur egungo egoera: 2026an 14.000 satelite inguru daude lanean, eta 2030erako 100.000ra irits gaitezkeela aurreikusten da.
Eduki praktikoa: Tailerrak teledetekzioaren oinarriei buruzko lehen pausoa, kontsultatu nahi den satelitearen arabera erabili beharreko web-plataformak, eta hainbat adibide zein ariketa praktiko jasotzen ditu, pasadizo batzuekin jantziak.



Teledetekzioa ez dela “argazkiak ateratzea” soilik azaltzen du Ibanek; energia neurtzea da.
Espektro Elektromagnetikoa: Sateliteek giza begiak ikusten ez dituen bandak (infragorria, adibidez) nola harrapatzen dituzten azaltzen du. Hau funtsezkoa da landarediaren osasun-egoera detektatzeko; hau da, landareen gaitasun fotosintetikoa neurtzeko. Kontua ez da sateliteak landarea “pozik dagoen” ikusten duela, baizik eta zenbat klorofila duen eta zenbat eguzki-energia prozesatzen ari den neurtzen duela.
Suteen kasuan, sateliteek kea edo sugarrak ikusteaz gain, argi-banda espezifikoak erabiltzen dituzte ikusizko nahasmena “zeharkatzeko”. Hori funtsezkoa da, bai sutea aktibo dagoen bitartean, baita ondoren ere.
Bereizmena (resoluzioa): Bereizmen espaziala (pixelaren tamaina), tenporala (satelitea pasatzen den maiztasuna) eta espektrala bereizten ditu.

Europar Batasuneko Copernicus programan zentratzen da:
Sentinel-2: Nekazaritzan eta ingurumenaren jarraipenean izar nagusia da (10 metroko resoluzioa).
Sentinel-1 (Radarra): Hodeien artean eta gauez “ikusteko” gai da, oso erabilgarria Euskal Herria bezalako leku hodeitsuetan.
Plataformak: Datuak doan lortzeko EO Browser eta Google Earth Engine bezalako tresnak nola erabili erakusten du.
Hondamendien kudeaketa: Uholdeen, sumendien (La Palmakoa, adibidez) eta baso-suteen jarraipena denbora errealean.
Zeharkako nekazaritza: Landaketa batek ura edo ongarria behar duen jakiteko NDVI (landaredi-indizeak) erabiltzea.
Klima-aldaketa: Glaziarren atzerakada eta itsas mailaren igoera behatzea.
Satelite txikien iraultza (CubeSats) eta SpaceX edo Planet bezalako enpresen eragina jorratzen ditu. Honek Lurraren edozein puntu egunero monitorizatzea ahalbidetzen du.
Datuak irekiak eta doakoak direla azpimarratzen du, herritarrak eta profesionalak tresna hauek erabiltzera animatuz.



Ingurumen Zientzietan lizentziatua eta Teledetekzio Zientzietan eta Informazio Geografikoko Sistemetan masterra du.
Gaur egun, Joint Research Centre, JRC Ispra-n egiten du lan, Europar Batasuneko Ikerketa Zentroan Italiako iparraldean. Bi unitateetan hartzen du parte: Baso eta Bioekonomia Unitatean eta Ur eta Ozeanoen Unitatean, non gai horiek eta etorkizunean izango ditugun erronkak lantzen dituzten. Sateliteek ematen dituzten informazioari balio erantsia ematea da bere zeregin nagusienetakoa.
Nolatan lehiatu zen Oria bezalako ibai "koxkor" bat Rin, Tamesis edo Sena bezalako ibai handiekin XVI. mendetik aurrera?
Jakindariren ̶ kultura zientifikoaren aldeko aliantza ̶ lankidetzarekin garatutako dibulgazio zientifikoko programa ibiltari baten parte da.
Herritartasun aktiboari buruzko tailerra: 2026: apirilaren 14an, apirilaren 28an eta maiatzaren 12an. Iraganera begiratu etorkizunerantz joateko.